Finanse publiczne

Strona główna » Grudzień 2018 » Kadry i płace » Okoliczności zapewniające nienaruszalność stosunku pracy

Brosz o finansach

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Tomasz Głębocki

Okoliczności zapewniające nienaruszalność stosunku pracy

Regulacje prawa pracy w niektórych szczególnych przypadkach znacząco ograniczają uprawnienia pracodawcy do rozwiązania stosunku pracy lub zmiany warunków zatrudnienia. Takie „przywileje pracownicze” wynikają przede wszystkim z ochrony przedemerytalnej oraz uprawnień związanych z rodzicielstwem.

Przepisy zapewniają szczególną ochronę trwałości stosunku pracy w związku z posiadaniem przez pracownika prawa do niektórych świadczeń z ubezpieczeń społecznych czy nawet potencjalnej możliwości ich nabycia. Okoliczności te mogą istotnie ograniczać kompetencje pracodawcy do rozwiązywania umowy o pracę czy też wypowiedzenia warunków zatrudnienia.

Ochrona przedemerytalna

Zgodnie z art. 39 ustawy Kodeks pracy (dalej: kp) pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Przepis wprowadza więc zakaz rozwiązywania umów z pracownikami w wieku przedemerytalnym. Dzięki zakazowi pracownicy mają możliwość kontynuowania zatrudnienia w celu nabycia prawa do emerytury1.

Ochroną przedemerytalną, o której mowa w art. 39 kp, objęci są wyłącznie pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Przepis ten nie ma zastosowania do innych źródeł zarobkowania, np. do umów cywilnoprawnych. Wymiar etatu czy wielość stosunków pracy w żaden sposób nie modyfikują natomiast zakazu rozwiązywania przez pracodawcę umów o pracę za wypowiedzeniem.

W kontekście przepisów dotyczących ochrony przedemerytalnej należy mieć na uwadze, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego (dalej: SN) w składzie 7 sędziów z 21 stycznia 2009 r. (II PZP 13/08).

Ochrona, która przysługuje pracownikom w wieku przedemerytalnym, w myśl art. 42 kp obejmuje nie tylko zakaz zakończenia umowy, ale i zakaz dokonania wypowiedzenia zmieniającego (zakaz pogorszenia warunków zatrudnienia). W sytuacjach, o których mowa w art. 43 kp, możliwe jest jednak pogorszenie warunków zatrudnienia pracowników objętych ochroną przedemerytalną. Przepis ten zezwala na dokonanie wypowiedzenia zmieniającego pracownikowi w wieku przedemerytalnym, jeśli wynika to z:

1) wprowadzenia nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik należy;
2) stwierdzonej orzeczeniem lekarskim utraty zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do jej wykonywania.

Wyłączenie ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym może wynikać wprost z przepisów prawa pracy lub mieć oparcie w ugruntowanym orzecznictwie SN (zob. ramka „Wyłączenie…”).

Wiek emerytalny a prawo do emerytury

Artykuł 39 kp obejmuje ochroną pracowników, którzy mają perspektywę uzyskania świadczeń emerytalnych w niedalekiej przyszłości. Co jednak istotne, w prawie ubezpieczeń społecznych funkcjonują różne rodzaje świadczeń emerytalnych, które charakteryzują się odmiennymi warunkami ich nabycia. Zasadniczym aktem prawnym, który reguluje problematykę wieku emerytalnego oraz świadczeń z nim związanych, jest ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa o FUS).

[...]

Autor jest radcą prawnym zatrudnionym w państwowej jednostce organizacyjnej. Specjalizuje się w prawie ubezpieczeń i prawie pracy.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.