Finanse publiczne

Strona główna » Kwiecień 2019 » Rachunkowość » Ewidencja administracyjnych kar pieniężnych

Brosz o finansach

Grudzień 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Mieczysława Cellary

Ewidencja administracyjnych kar pieniężnych

Jednostki sektora finansów publicznych mogą nakładać kary administracyjne, ale mogą być też podmiotami, na które takie kary będą nakładane. Każda z tych sytuacji wiąże się z obowiązkiem rzetelnego udokumentowania oraz prawidłowego ujęcia kar w ewidencji księgowej – w odpowiednich okresach, na właściwych kontach i w należytych rozdziałach klasyfikacji budżetowej.

Do nakładania administracyjnych kar pieniężnych są uprawnione – na podstawie przepisów szczególnych – określone jednostki sektora finansów publicznych. Jednocześnie jednostki budżetowe mogą otrzymać decyzję administracyjną zobowiązującą je do uiszczenia kary pieniężnej nałożonej przez właściwy organ.

Podmioty uprawnione do nakładania kar

Administracyjne kary pieniężne mogą być nakładane m.in. przez Inspekcję Transportu Drogowego na podmioty, które wykonując przewozy drogowe, naruszają przepisy ustawy o transporcie drogowym. Na podstawie art. 140aa ustawy Prawo o ruchu drogowym Inspekcja Transportu Drogowego może także nakładać – w drodze decyzji administracyjnej – kary administracyjne za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia (o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy) lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia.

Z kolei na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych zarządca drogi wymierza – w drodze decyzji administracyjnej – karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego:

1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c tej ustawy;
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c ustawy;
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c ustawy.

Kary finansowe mogą być również nakładane na podmioty, które naruszają przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. Na podstawie art. 298 wymienionej ustawy kary te wymierza w drodze decyzji administracyjnej wojewódzki inspektor ochrony środowiska, a przesłankami do wydania takiej decyzji są:

1) przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, ilości lub rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza;
2) naruszenie warunków decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów albo decyzji określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów, wymaganych przepisami ustawy o odpadach, co do rodzaju i sposobów składowania lub magazynowania odpadów;
3) przekroczenie poziomów hałasu określonych w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu lub w pozwoleniu, o którym mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kary pieniężne mogą być również nakładane na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne, podmioty prowadzące punkt selektywnego zbierania odpadów czy też podmioty prowadzące działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu. Na podstawie art. 9y wymienionej ustawy karami mogą być także obciążone gminne jednostki organizacyjne.

Organy nadzoru budowlanego mogą z kolei nakładać kary administracyjne na mocy regulacji ustawy Prawo budowlane.

Zasady nakładania kar

Definicja administracyjnej kary pieniężnej jest zawarta w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa), która reguluje m.in. zasady nakładania lub wymierzania administracyjnych kar pieniężnych oraz określa przesłanki udzielania ulg w ich wykonaniu. Stosownie do art. 189b kpa przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary kończy się wydaniem decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej lub o odstąpieniu od jej nałożenia. Decyzja administracyjna jest wydawana na podstawie kpa oraz właściwego aktu prawa, który zawiera przepisy szczegółowe regulujące dane zagadnienie (np. ustawy Prawo budowlane, ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Zasadom wydawania decyzji poświęcono rozdział 7 w dziale II kpa. Z art. 104 kpa wynika, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.

Ujęcie decyzji w księgach rachunkowych

W mojej opinii w księgach rachunkowych oraz w sprawozdawczości budżetowej powinny być ujmowane tylko ostateczne decyzje administracyjne dotyczące kar pieniężnych, chyba że decyzji nieostatecznej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Właściwi merytorycznie pracownicy zajmujący się daną decyzją administracyjną sprawdzają, czy żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania i czy upłynął termin do wniesienia odwołania, a następnie nadają decyzji klauzulę ostateczności.

Jeżeli dłużnik odwołał się od decyzji administracyjnej w terminie, w którym przysługuje odwołanie (zgodnie z pouczeniem zawartym w tej decyzji), decyzja nie jest ostateczna. W związku z tym do czasu wydania decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy nie powinna być ujmowana w księgach rachunkowych ani w sprawozdawczości budżetowej.

[...]

Autorka jest doktorem nauk ekonomicznych i biegłym rewidentem.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.