Finanse publiczne

Strona główna » Kwiecień 2019 » Prawo » Uproszczenia stosowane w polityce rachunkowości

Brosz o finansach

Grudzień 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Jarosław Jurga

Uproszczenia stosowane w polityce rachunkowości

Jednostka może w ramach polityki rachunkowości stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego. W ustawie o rachunkowości nie wprowadzono jednak szczegółowych regulacji określających zakres dopuszczalnych uproszczeń. Więcej wyjaśniają krajowe standardy rachunkowości.

Polityka rachunkowości – jako element rachunkowości jednostki – stanowi określenie wybranych i stosowanych przez jednostkę rozwiązań dopuszczonych ustawą o rachunkowości (dalej: uor) i ma zapewnić wymaganą jakość sprawozdań finansowych. Przepisy uor określają jedynie ogólne zasady ujmowania zdarzeń gospodarczych i ich prezentacji w sprawozdawczości finansowej, co sprawia, że przyjęcie wewnętrznych procedur musi być poprzedzone analizą oficjalnych wytycznych i rozwiązań wypracowanych w praktyce.

Rola polityki rachunkowości i procedury jej ustanawiania

Polityka rachunkowości stanowi element uregulowań wewnętrznych jednostki sektora finansów publicznych i porządkuje te obszary rachunkowości w jednostce, które nie są wprost uregulowane przepisami uor lub w odniesieniu do których ustawodawca dopuszcza kilka rozwiązań.

Za przyjęcie zasad (polityki) rachunkowości jest odpowiedzialny kierownik jednostki, do którego zadań należy w szczególności określenie zasad klasyfikacji i grupowania zdarzeń, metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego i jego prezentacji w sprawo­zdaniu finansowym. Ponadto do zadań kierownika jednostki należy określenie techniczno-organizacyjnego sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych i ich ochrony.

Podstawowym aktem prawnym regulującym obszar rachunkowości jednostki jest uor. Przyjęte przez jednostkę zasady (polityka) rachunkowości powinny być opracowane na podstawie tych regulacji uor, które wymagają bezwzględnego zastosowania, oraz rozwiązań wybranych przez jednostkę w ramach uproszczeń dopuszczonych przez przepisy o rachunkowości.

Przyjęte zasady rachunkowości są stosowane przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych oraz sporządzaniu i prezentacji sprawozdania finansowego przez jednostkę. Powinny one zapewnić, że prezentowane w sprawozdaniu finansowym informacje są wiarygodne, przydatne oraz zrozumiałe, przez co przekazują rzetelny i jasny obraz sytuacji majątkowej, finansowej oraz wyniku finansowego jednostki.

Zasada opisana w art. 4 ust. 2 uor mówi o ujmowaniu operacji gospodarczych w księgach rachunkowych zgodnie z ich treścią ekonomiczną. W art. 5 ust. 1 uor została natomiast opisana zasada ciągłości, zgodnie z którą przyjęte zasady (politykę) rachunkowości należy stosować w sposób ciągły, dokonując w kolejnych latach obrotowych jednakowego grupowania operacji gospodarczych, wyceny aktywów i pasywów, w tym także dokonywania odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, ustalania wyniku finansowego i sporządzania sprawo­zdań finansowych, tak aby za kolejne lata informacje z nich wynikające były porównywalne. Wykazane w księgach rachunkowych – na dzień ich zamknięcia – stany aktywów i pasywów należy ująć w tej samej wysokości w księgach rachunkowych otwartych na następny rok obrotowy.

Jednostka określa w zasadach (polityce) rachunkowości m.in. przyjęty przez siebie sposób ustalania wartości szacunkowych (np. wartości godziwej), okresów lub stawek amortyzacyjnych lub umorzeniowych, odpisów aktualizujących wartość składników aktywów na skutek jej utraty, a także rezerw na zobowiązania.

Prawo stosowania uproszczeń

Podstawą stosowania uproszczeń w określonych przepisami przypadkach są regulacje art. 4 ust. 1 i 4 i art. 8 ust. 1 uor. Jednostka może w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego. Zapis ten jest realizacją zasady rzetelnego obrazu.

Zgodnie z zapisami pkt 3.5 Krajowego Standardu Rachunkowości nr 7 „Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja” (dalej: KSR nr 7) wszystkie jednostki w przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości mogą zastosować uproszczenia dopuszczone zapisami uor, pod warunkiem że nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej jednostki. Uproszczenia te mogą polegać w szczególności na:

1) ustaleniu granicy ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środków trwałych bądź wartości niematerialnych i prawnych, poniżej której jednostka dokonuje (nie wcześniej niż w momencie oddania do używania) jednorazowego odpisu wartości tego rodzaju składników aktywów;
2) wycenie materiałów i towarów w cenie zakupu zamiast w cenie nabycia, a produkcji w toku o przewidywanym czasie wykonania krótszym niż 3 miesiące – w wysokości bezpośrednich kosztów wytworzenia lub tylko kosztów materiałów bezpośrednich (jednostka może też podjąć decyzję o niewycenianiu produkcji w toku w ogóle);
3) nierozliczaniu przychodów i kosz­tów z tytułu wykonywanych długoterminowych niezakończonych usług, zgodnie z art. 34a i art. 34b uor, jeżeli udział przychodów z niezakończonych usług na dzień bilansowy nie jest istotny w całości przychodów operacyjnych okresu sprawo­zdawczego.

[...]

Autor jest ekonomistą i certyfikowanym księgowym posiadającym wieloletnie doświadczenie w obszarze finansów publicznych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.