Finanse publiczne

Strona główna » Lipiec 2017 » Prawo » Stan wyższej konieczności a odpowiedzialność dyscyplinarna

Brosz o finansach

Grudzień 2017

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Krzysztof Puchacz

Stan wyższej konieczności a odpowiedzialność dyscyplinarna

Wystąpienie przesłanek wskazujących na zaistnienie stanu wyższej konieczności może uchronić obwinionego przed wszczęciem postępowania w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Analiza orzecznictwa GKO wskazuje jednak, że argumenty oskarżonych muszą mieć silne oparcie w stanie faktycznym, a pozytywne rozstrzygnięcia zapadają niezwykle rzadko.

Rys. B. Brosz

Jedną z negatywnych przesłanek dochodzenia odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych jest przesłanka stanu wyższej konieczności, określona w art. 27 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp). Zgodnie z tymi regulacjami nie dochodzi się odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w przypadku działania lub zaniechania podjętego wyłącznie w celu ograniczenia skutków zdarzenia losowego. Przez zdarzenie losowe należy wówczas rozumieć zdarzenie wywołane przez czynniki zewnętrzne, którego nie można przewidzieć z pewnością, w szczególności zagrażające bezpośrednio życiu lub zdrowiu ludzi lub grożące powstaniem szkody niewspółmiernie większej niż spowodowana działaniem lub zaniechaniem naruszającym dyscyplinę finansów publicznych.

Konsekwencje dla obwinionego

Zgodnie z art. 78 ust. 1 pkt 7 uondfp w przypadku wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 27 uondfp nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza. To oznacza, że jeśli wystąpienie stanu wyższej konieczności zostanie udowodnione, rzecznik dyscypliny jest zobowiązany odmówić wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Jeżeli natomiast postępowanie zostało już wszczęte, to zarówno rzecznik dyscypliny, Główny Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych, komisja orzekająca, jak i Główna Komisja Orzekająca (dalej: GKO) mają obowiązek umorzyć to postępowanie w przypadku stwierdzenia popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych w celu ograniczenia skutków zdarzenia losowego.

Wykazanie stanu wyższej konieczności

Powołanie się na stan wyższej konieczności wymaga stwierdzenia dwóch przesłanek, które muszą wystąpić łącznie:

1) musi wystąpić działanie lub zaniechanie osoby zdolnej podmiotowo do ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 4 i 4a uondfp), wypełniające znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych (art. 5–18c uondfp);

2) owo działanie lub zaniechanie musi zostać podjęte wyłącznie w celu ograniczenia skutków zdarzenia losowego.

Jedynie wystąpienie obu tych przesłanek umożliwia wyłączenie odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych na podstawie art. 27 uondfp. Przy wykładni tego przepisu istotne znaczenie ma ustalenie, czy przy podjęciu bezprawnego działania przez obwinionego występowała po jego stronie chęć osiągnięcia określonego celu tego działania. Ustalenia wymaga zatem, czy obwiniony działał w stanie świadomości pogwałcenia zasad finansów publicznych, zakładając jednocześnie, że w ten sposób eliminuje negatywne skutki czegoś, co ustawodawca nazywa zdarzeniem losowym (zdarzenia wywołanego przez czynniki zewnętrzne, którego nie można przewidzieć z pewnością, w szczególności zagrażającego bezpośrednio życiu lub zdrowiu ludzi lub grożącego powstaniem szkody niewspółmiernie większej niż spowodowana działaniem lub zaniechaniem naruszającym dyscyplinę finansów publicznych). Okolicznością wyłączającą odpowiedzialność dyscyplinarną nie będzie więc działanie naruszające dyscyplinę finansów publicznych, które zostało podjęte przez obwinionego bez świadomości celu, jakim jest ograniczenie zdarzenia losowego.

[...]

Autor jest prawnikiem, szkoleniowcem, specjalistą z zakresu finansów publicznych, kontroli zarządczej oraz zamówień publicznych. Pracował jako główny inspektor kontroli RIO w Lublinie

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.