Finanse publiczne

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2019 » Kadry i płace » Pojęcie czasu i miejsca pracy w definicji podróży służbowej

Brosz o finansach

Grudzień 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Łukasz Paroń

Pojęcie czasu i miejsca pracy w definicji podróży służbowej

Przyznanie pracownikowi określonych należności z tytułu odbycia podróży służbowej wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy wyjazd służbowy spełnia definicję takiej podróży. Jest to szczególnie trudne, gdy w świetle umowy o pracę miejscem świadczenia pracy jest nie tylko siedziba pracodawcy, ale również określony obszar geograficzny.

Rys. B. Brosz

Aktualnym problemem i zarazem wyzwaniem dla ustawodawcy są dynamiczne zmiany zachodzące na rynku pracy. Ich zakres jest bardzo szeroki, jednym z najbardziej zauważalnych elementów jest natomiast zwiększona mobilność pracowników. To z kolei powoduje wiele problemów praktycznych związanych z definiowaniem miejsca świadczenia pracy oraz rozliczaniem podróży służbowych czy czasu pracy. W poniższym artykule zostaną zaprezentowane niuanse prawne wynikające ze złożoności zjawiska, jakim jest powiększanie się grupy tzw. pracowników mobilnych.

Należy podkreślić, że problem wykonywania pracy poza stałym miejscem pracy, takim jak siedziba pracodawcy czy jej oddział, albo w ogóle świadczenia pracy w trakcie podróży służbowej jest bardzo złożonym zagadnieniem prawnym, ponieważ nie zostało ono precyzyjnie uregulowane w przepisach. Wskazówek pozwalających na rozwiązanie tej kwestii należy poszukiwać w orzecznictwie sądowym oraz w fachowej literaturze. Trzeba jednak zaakcentować, że przedstawienie jednoznacznego rozstrzygnięcia może się okazać bardzo trudne, ponieważ zmienne orzecznictwo sądowe i podążająca za nim doktryna prowadzą do różnych wniosków w zależności od przyjętego stanu faktycznego.

Istota podróży służbowej

Regulacje prawne określające zasady odbywania podróży służbowych zostały częściowo ujęte w ustawie Kodeks pracy (dalej: kp), a częściowo w wydanych do niej aktach wykonawczych. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 775 § 1 kp pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. W świetle tego przepisu warunkiem uznania wyjazdu za podróż służbową jest wydanie przez pracodawcę dyspozycji wykonania polecenia służbowego poza miejscowością, na terenie której mieści się siedziba pracodawcy, względnie poza stałym miejscem pracy.

Miejsce pracy

Trudność w definiowaniu pojęcia podróży służbowej wynika z problemów w ustaleniu, co należy rozumieć przez „stałe miejsce pracy”. O ile określenie siedziby pracodawcy jest możliwe na podstawie zapisów zawartych w dokumentach statutowych czy organizacyjnych, o tyle pojęcie stałego miejsca pracy – w obliczu braku definicji legalnej – nie należy do jednoznacznych.

Precyzyjnego wyjaśnienia terminu „podróż służbowa” nie ułatwia również brzmienie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (dalej: rozporządzenie w sprawie podróży służbowych). Ten akt prawny określa wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikom, którzy udają się w podróż służbową na obszarze kraju lub poza jego granicami.

W § 2 rozporządzenia postanowiono, że z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują:

1) diety;
2) zwrot kosztów:

– przejazdów;
– dojazdów środkami komunikacji miejscowej;
– noclegów;
– innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb.

Z zacytowanego przepisu wynika, że pracodawca określa termin i miejsce odbywania podróży służbowej. W § 6 rozporządzenia wskazano natomiast, że miejscowość rozpoczęcia i zakończenia podróży krajowej określa pracodawca oraz że może on uznać, iż miejscowością tą będzie miejscowość stałego lub czasowego pobytu pracownika.

Analizując problematykę miejsca świadczenia pracy, należy przywołać art. 29 § 1 pkt 2 kp, w którym strony stosunku pracy zostały zobowiązane do określenia w umowie miejsca wykonywania pracy. Skoro postanowienia dotyczące tej kwestii mają charakter umowny, to oznacza to, że strony wspólnie ustalają miejsce, w którym praca będzie świadczona.

Jak już wcześniej wspomniano, ustawodawca nie zdefiniował pojęcia miejsca wykonywania pracy, stąd też konieczne jest odwołanie się do linii orzeczniczej i stanowisk doktryny.

  • Miejsce pracy a miejsce wykonywania obowiązków pracowniczych

W literaturze wypracowano – na podstawie judykatury – koncepcję miejsca wykonywania pracy rozumianego jako jednostkę przestrzeni, w której pracownik stale lub z reguły rozpoczyna i kończy codzienną pracę. Co ważce, miejscem tym nie musi być siedziba pracodawcy. Takie wnioski można wysnuć m.in. na podstawie lektury wyroku Sądu Najwyższego (dalej: SN) z 1 kwietnia 1985 r. (I PR 19/85).

[...]

Autor jest specjalistą z zakresu prawa pracy, redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Kadry i Płace w Administracji”.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.