Finanse publiczne

Strona główna » Listopad 2017 » Budżet i podatki » Ulgi w spłacie oraz windykacja odsetek za opóźnienie od należności cywilnoprawnych

Brosz o finansach

Październik 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Sebastian Bach

Ulgi w spłacie oraz windykacja odsetek za opóźnienie od należności cywilnoprawnych

W obowiązującym prawie nie ma jednolitych wobec wszystkich jsfp zasad udzielania ulg w spłacie odsetek od należności cywilnoprawnych. Kwestią problematyczną są też zasady dochodzenia należności, przede wszystkim ustalenie minimalnej kwoty podlegającej windykacji czy wyznaczenie procedur gwarantujących terminowość i prawidłowość podejmowanych działań.

Rys. B. Brosz

Odsetki za opóźnienie w zapłacie świadczenia pieniężnego o charakterze cywilnoprawnym mogą być umarzane, ich spłata może być również odraczana lub rozkładana na raty. W zależności od podmiotu, któremu świadczenie pieniężne przysługuje, oraz jego formy organizacyjno-prawnej podstawa prawna do udzielenia ulgi będzie inna. Zasady udzielania ulg w tego rodzaju odsetkach przypadających budżetowi państwa wynikają wprost z ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp). W przypadku odsetek przypadających samorządowym jednostkom organizacyjnym (niestety nie wszystkim) kompetencja do udzielania ulg wynika z uchwały organu stanowiącego. Prawo nie reguluje natomiast kwestii udzielania ulg przez państwowe osoby prawne oraz samorządowe osoby prawne działające w formie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (dalej: SPZOZ)

Odsetki przypadające budżetowi państwa

Zasady udzielania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych przypadających jednostkom państwowym wskazano w art. 55–58 ufp (zob. ramka „Zasady udzielania ulg...”).

Nowe zasady udzielania ulg z urzędu

Jednostki sektora finansów publicznych (dalej: jsfp), które stosują przepisy ufp dotyczące udzielania ulg w zapłacie odsetek od należności cywilnoprawnych, muszą uwzględnić w swojej codziennej pracy istotne i oczekiwane zmiany wprowadzone przez ustawodawcę 28 kwietnia 2017 r. (ustawą z 10 lutego 2017 r. o zmianie ufp – dalej: nowelizacja ufp z 10 lutego 2017 r.) w art. 56 i 58 ufp. Po nowelizacji ulgi wymienione w art. 56 ust. 1 mogą być umarzane wyłącznie z urzędu, co należy oczywiście uznać za rozwiązanie właściwe. Konsekwencją takiej zmiany było równocześnie sformułowanie na nowo przesłanki udzielenia ulgi, przewidzianej w art. 56 ust. 1 pkt 5 ufp – słowa „ważny interes dłużnika lub interes publiczny” zastąpiono określeniem „ważny interes publiczny”. Z treści przepisu sprzed nowelizacji wynikało, że istniała prawna możliwość udzielania z urzędu ulgi ze względu na ważny interes dłużnika. Budziło to oczywiście kontrowersje i spotykało się ze słuszną krytyką ekspertów z zakresu finansów publicznych. Wiedzą o istnieniu ważnego interesu dłużnika, w szczególności w kontekście jego sytuacji finansowej, dysponuje wyłącznie dłużnik, i to on winien wnioskować o ulgę i uzasadniać istnienie takiej przesłanki. Dokonana zmiana przepisów prawa uwzględniła opisane wątpliwości.

Inną bardzo ważną i również pozytywną zmianą dokonaną w wyniku nowelizacji było dodanie ust. 3a do art. 58 ufp. Nowy przepis stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 3, umorzenie należności może nastąpić w formie jednostronnego oświadczenia woli, wówczas gdy uzyskanie oświadczenia woli dłużnika jest niemożliwe albo znacznie utrudnione. Wprowadzona zmiana uwzględnia przede wszystkim zgłaszane przez jsfp problemy praktyczne ze stosowaniem art. 58 ust. 2 i 3 ufp. Według stanu prawnego sprzed nowelizacji do udzielenia ulgi ze względu na wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 56 ust. 1 pkt 3 ufp niezbędne było podpisanie dwustronnego porozumienia z dłużnikiem. W praktyce okazywało się to często trudne lub niemożliwe ze względu na problemy z ustaleniem miejsca przebywania dłużnika. Nowelizacja ufp z 10 lutego 2017 r. wprowadziła możliwość udzielenia ulgi w formie jednostronnego oświadczenia woli wierzyciela, w przypadku wystąpienia opisanych okoliczności.

Udzielanie ulg na wniosek dłużnika

Naturalną konsekwencją zmian wprowadzonych w art. 56 ufp było dokonanie (od 28 kwietnia 2017 r.) zmian w treści art. 57 ufp (zob. ramka „Zasady udzielania ulg...”). Po nowelizacji umorzenie należności w całości ze względu na ważny interes dłużnika może mieć miejsce wyłącznie na jego wniosek. Ustawodawca zrezygnował również z przesłanki udzielania ulg w należnościach pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym, w tym odsetkowych, ze względu na wystąpienie uzasadnionego interesu Skarbu Państwa.

[...]

Autor jest skarbnikiem i kierownikiem referatu finansowo-budżetowego gminy, szkoleniowcem służb finansowo-księgowych sektora publicznego, byłym pracownikiem RIO we Wrocławiu.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.