Finanse publiczne

Strona główna » Listopad 2019 » Rachunkowość » Rozrachunki z kontrahentami w stanowisku KSR – definicja i wycena

Brosz o finansach

Grudzień 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Bożena Rudnicka

Rozrachunki z kontrahentami w stanowisku KSR – definicja i wycena

Wytyczne stanowiska KSR w sprawie rozrachunków z kontrahentami, przy uwzględnieniu szczególnych zasad rachunkowości budżetowej, mogą być stosowane również w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych. Ułatwią identyfikację i interpretację zdarzeń związanych z rozrachunkami, ich zakresem, wyceną, inwentaryzacją oraz prezentacją w sprawozdaniu finansowym.

Komitet Standardów Rachunkowości (dalej: KSR) podjął 9 lipca 2019 r. uchwałę w sprawie przyjęcia stanowiska w sprawie rozrachunków z kontrahentami (dalej: stanowisko KSR). Stanowisko zostało ogłoszone jako załącznik do komunikatu Ministra Finansów z 1 sierpnia br.

Cel stanowiska KSR

Standardy i stanowiska wydane przez KSR z założenia mają służyć pomocą księgowym tych jednostek, które są zobowiązane do stosowania przepisów ustawy o rachunkowości (dalej: uor). KSR wskazał, że celem stanowiska jest:

1) uściślenie zasad ujmowania i wyceny rozrachunków z kontrahentami;
2) uszczegółowienie zasad przeliczania rozrachunków w walutach obcych na walutę polską;
3) wyjaśnienie wątpliwości w zakresie relacji pomiędzy definicjami należności i zobowiązań, dotyczących kontrahentów, a aktywami finansowymi i zobowiązaniami finansowymi
– w świetle przepisów uor.

Zakres regulacji

We wspomnianym na wstępie komunikacie Ministra Finansów treść stanowiska wraz z przykładami zajmuje około 28 stron i jest merytorycznie ujęta w następujących punktach:

1. Cel stanowiska;
2. Zakres stanowiska;
3. Definicje;
4. Rozrachunki z kontrahentami a aktywa finansowe i zobowiązania finansowe;
5. Wycena rozrachunków z kontrahentami na dzień ich ujęcia w księgach rachunkowych;
6. Wycena rozrachunków z kontrahentami na dzień bilansowy;
6.1. Przedpłaty na dostawę dóbr i świadczenie usług;
6.2. Zmniejszenia ceny (rabaty);
6.3. Odsetki;
6.4. Kary umowne;
7. Wycena rozrachunków z kontrahentami na dzień rozliczenia (uregulowania) należności/zobowiązań;
7.1. Rozliczenie środkami pieniężnymi;
7.2. Rozliczenie w dobrach lub usługach;
7.3. Rozliczenie w drodze kompensaty;
8. Inwentaryzacja rozrachunków z kontrahentami;
9. Prezentacja rozrachunków w sprawozdaniu finansowym.

Na końcu wytycznych dodano również załącznik zawierający 6 przykładów ilustrujących wybrane zagadnienia zaprezentowane w stanowisku.

KSR, odnosząc się do zakresu stanowiska, przyjął, że obejmuje ono zasady ujmowania, wyceny, prezentacji oraz inwentaryzacji rozrachunków z kontrahentami (zwanych inaczej rozrachunkami handlowymi) w jednostkach, które sporządzają sprawo­zdania finansowe na podstawie załączników nr 1, 4, 5 lub 6 do uor. Wiadomo, że jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe sporządzają swoje sprawozdania finansowe według wzorów zawartych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont (dalej: rozporządzenie w sprawie rachunkowości budżetowej). Wytyczne stanowiska mogą być więc stosowane w wymienionych jednostkach tylko w takim zakresie, w jakim odnoszą się do obowiązujących je postanowień uor. Jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe mogą się posiłkować tymi regulacjami stanowiska, które są związane z ujęciem rozrachunków w sprawozdaniu finansowym, przez analogię, jeśli wytyczne KSR nie są sprzeczne z ujęciem wynikającym z przywołanego rozporządzenia w sprawie rachunkowości budżetowej.

W stanowisku KSR zaznaczono, że nie odnosi się ono do kwestii podatkowych, z wyjątkiem sytuacji, gdy postanowienia prawa podatkowego wpływają na wartość rozrachunków z kontrahentami ujętych w księgach rachunkowych jednostki. Podkreślono, że w szczególności stanowisko nie wyjaśnia zasad przeliczania rozrachunków w walutach obcych dla celów podatku dochodowego i podatku VAT. W większości jednostek budżetowych taka potrzeba w ogóle nie występuje, co wynika z oczywistych powodów: jednostki te nie są podatnikami podatku dochodowego i raczej nie pojawiają się w nich rozrachunkowe transakcje w walutach obcych podlegające opodatkowaniu VAT. Warto też zauważyć, że choć samorządowe zakłady budżetowe są podatnikami podatku dochodowego, to transakcje w walutach obcych są w nich rzadkością.

Kluczowe definicje

W części definicyjnej stanowiska wyjaśniono, jak należy rozumieć podstawowe kategorie pojęciowe pojawiające się w treści dokumentu (zob. ramka „Pojęcia...”). Część z tych wyjaśnień może być przydatna dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, jeśli zdecydują się one na wprowadzenie tych definicji do polityki rachunkowości.

Przykładową kategorią stosowaną do wyceny należności na dzień bilansowy, wyjaśnianą niekiedy w polityce rachunkowości, lecz niezdefiniowaną w uor jest „kwota wymaganej zapłaty”. Aby porównać rozumienie tego pojęcia w stanowisku KSR oraz w praktyce, można przytoczyć zapis wprowadzony w jednej z polityk rachunkowości (losowo wybranej), w której stwierdzono:

Należności długoterminowe to należności, których termin spłaty przypada w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego. Wyceniane są w kwocie wymagającej zapłaty, a więc łącznie z należnymi odsetkami, pomniejszonej o ewentualne odpisy aktualizujące ich wartość (zasada ostrożności) zgodnie z art. 35b ust. l ustawy o rachunkowości.

[...]

Autorka jest doktorem nauk ekonomicznych, ekspertem z zakresu rachunkowości budżetowej.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.