Finanse publiczne

Strona główna » Luty 2020 » Rachunkowość » Zasada czystości obrotów na kontach zespołów 2 i 4

Brosz o finansach

Marzec 2020

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Dorota Adamek-Hyska

Zasada czystości obrotów na kontach zespołów 2 i 4

Zasada czystości obrotów w jednostkach budżetowych dotyczy nie tylko konta 130 „Rachunek bieżący jednostki”. W jakich sytuacjach dopuszcza się jej stosowanie na innych kontach, np. 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” czy też kontach kosztów rodzajowych?

Za punkt wyjścia do rozważań na temat zachowania w jednostkach budżetowych zasady czystości obrotów na innych kontach księgowych niż konto 130 należy przyjąć dwie regulacje prawne. Pierwszą z nich jest § 21 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczy­pospolitej Polskiej (dalej: rozporządzenie w sprawie rachunkowości oraz planów kont). Postanowiono w nim, że jeśli przepisy dotyczące sprawozdań nakładają obowiązek wykazywania w sprawozdaniach obrotów na określonych kontach, to stosowana technika księgowości powinna umożliwić ustalenie wysokości tych obrotów. Drugą regulacją prawną, którą należy przeanalizować w kontekście omawianej w tym artykule problematyki, jest art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości (dalej: uor), w którym wskazano, że stwierdzone błędy w zapisach (księgowych) poprawia się przez wprowadzenie do ksiąg rachunkowych dowodu zawierającego korekty błędnych zapisów, dokonywane tylko zapisami dodatnimi albo tylko ujemnymi.

Postanowienia zawarte w przywołanym § 21 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rachunkowości oraz planów kont znajdują w praktyce szerokie zastosowanie w jednostkach budżetowych. Przejawia się to w zasadach funkcjonowania konta 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” oraz kont zespołu 4 „Koszty według rodzajów i ich rozliczenie”.

Konto 221

Na koncie 221 jednostki budżetowe ewidencjonują przypisane (na podstawie faktur, decyzji administracyjnych, not obciążeniowych i innych dokumentów) dochody budżetowe. Zasady funkcjonowania tego konta prezentuje tabela.

Konto 221 może wykazywać dwa salda. Saldo Wn oznacza stan należności z tytułu dochodów budżetowych, a saldo Ma – stan zobowiązań jednostki budżetowej z tytułu nadpłat w tych dochodach. Ewidencja szczegółowa do konta 221 powinna być prowadzona według dłużników i podziałek klasyfikacji budżetowej, podatków oraz budżetów, których należności dotyczą. Ewidencja szczegółowa według podziałek klasyfikacji budżetowej może być też stosowana alternatywnie na kontach korespondujących z kontem 221.

  • Należności z tytułu podatków

Na koncie 221 ujmuje się m.in. należności z tytułu podatków pobieranych przez właściwe organy (np. urzędy skarbowe lub urzędy gmin i miast), zgodnie z regulacjami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego. Na koncie tym ewidencjonuje się następujące rozrachunki z tytułu podatków:

  1.  rozrachunki z podatnikami z tytułu należnych i wpłacanych przez nich podatków, które podlegają przypisaniu na ich kontach;

  2.  rozrachunki z inkasentami z tytułu pobieranych przez nich podatków, które nie podlegają przypisaniu na kontach podatników;

  3.  rozrachunki z jednostkami budżetowymi z tytułu potrącenia, o którym mowa w art. 65 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa;

  4.  rozrachunki z bankami z tytułu nieprzekazanych wpłat;

  5.  rozrachunki z innymi podmiotami (które nie są podatnikami danego podatku lub dla których dany organ podatkowy nie jest właściwy) z tytułu nienależnie pobranych przez nie kwot w związku z rozliczeniami podatkowymi, w tym z tytułu zasądzonych od nich kwot;

  6.  wpływy do wyjaśnienia.

Zapisy z tego tytułu zaległości i nadpłat mogą być dokonywane na koniec okresów sprawo­zdawczych na podstawie sprawozdań z ewidencji podatkowej. Do udokumentowania przypisów lub odpisów należności z tytułu podatków służą:

  1.  deklaracje, z których wynika zobowiązanie podatkowe lub kwota zmniejszająca zobowiązanie podatkowe;

  2. decyzje;

  3. dowody zrealizowanych wpłat nieprzypisanych, należnych od podatników;

  4. postanowienia o dokonaniu potrącenia;

  5. odpisy orzeczeń sądu administracyjnego;

  6. dokumenty, na podstawie których przypisuje się bankowi zobowiązanie w wysokości zapłaty dokonanej przez podatnika, stwierdzające obciążenie rachunku bankowego podatnika z tytułu zapłaty podatku – w przypadku gdy podatnik dokonał zapłaty za pośrednictwem banku, a bank obciążył rachunek bieżący podatnika, ale nie przekazał środków na rachunek bieżący urzędu.

  • Uwzględnienie obrotów i sald w sprawozdaniach

Obroty i salda końcowe konta 221 są uwzględniane m.in. w sprawozdaniach budżetowych Rb-27 (odpowiednio Rb-27S) sporządzanych za miesiące kończące kwartał (oprócz grudnia) oraz za okres roczny (zob. ramka „Zasady...”).

Zakres informacyjny sprawozdań budżetowych Rb-27 i Rb-27S może spowodować wprowadzenie w politykach rachunkowości jednostek budżetowych przykładowego zapisu: „W związku z prowadzeniem ksiąg przy użyciu komputera dopuszcza się poprawę błędów stwierdzonych w zapisach jedynie poprzez wprowadzenie do ksiąg rachunkowych dowodu zawierającego korekty błędnych zapisów, dokonywane zapisami dodatnimi (storno czarne). W celu utrzymania czystości zapisów na koncie 221 na potrzeby sprawozdania budżetowego Rb-27 (Rb-27S) stosuje się dodatkowo dwustronne zapisy ujemne, czyli tzw. zapisy techniczne stornujące”.

[...]

Autorka jest doktorem nauk ekonomicznych, wykładowcą akademickim, ekspertem z zakresu rachunkowości budżetowej.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.