Finanse publiczne

Strona główna » Maj 2019 » Rubryki » Odpowiedzialność przedstawicieli jsfp za nieprawidłowości w projektach UE

Brosz o finansach

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Grzegorz Karwatowicz

Odpowiedzialność przedstawicieli jsfp za nieprawidłowości w projektach UE

Odpowiedzialność jednostki z tytułu nieprawidłowości w projektach unijnych pociąga za sobą również odpowiedzialność jej przedstawicieli. Co istotne, dotyczy to także urzędników, którzy nie zajmują eksponowanych stanowisk, a którzy mogą odpowiadać m.in. za naruszenie dyscypliny finansów publicznych i za przestępstwo.

Rys. B. Brosz

Rys. B. Brosz

Wielokrotnie, w tym również na łamach miesięcznika „Finanse Publiczne”, podnoszono temat odpowiedzialności beneficjentów będących jednostkami sektora finansów publicznych (dalej: jsfp) za nieprawidłowości w projektach unijnych. Wiąże się to często z koniecznością zwrotu środków z dofinansowania unijnego wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych (art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych – dalej: ufp) albo też z sankcją wykluczenia z możliwości absorpcji środków unijnych (art. 207 ust. 4 ufp).

Odpowiedzialność beneficjenta rozumianego jako instytucja (jsfp) niesie za sobą również odpowiedzialność jej przedstawicieli. Należy przy tym podkreślić, że nie chodzi tutaj wyłącznie o osoby piastujące funkcje organów administracji publicznej (np. wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starostę) czy też osoby zasiadające w wykonawczych organach kolegialnych (np. członków zarządu powiatu), ale również o urzędników (np. pracowników samorządowych).

Przedstawiciele jsfp mogą ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, odpowiedzialność karną, a także odpowiedzialność pracowniczą (ta ostatnia zostanie omówiona w odrębnym artykule).

Naruszenie dyscypliny finansów publicznych

W art. 13 pkt 6 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp) uregulowano, że naruszeniem tej dyscypliny jest wykorzystanie środków publicznych lub środków przekazanych ze środków publicznych, związanych z realizacją programów lub projektów finansowanych z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, niezgodnie z przeznaczeniem lub z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu.

Należy przy tym zauważyć, że zakres przedmiotowy deliktu ustanowionego w zacytowanym przepisie (wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem lub z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wydatkowaniu) odpowiada przesłankom do żądania zwrotu środków ustanowionym odpowiednio w art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ufp. Ilekroć więc zaistnieje podstawa do żądania od beneficjenta zwrotu środków na podstawie tych regulacji ufp, tylekroć przedstawiciele beneficjenta będą oskarżeni o naruszenie dyscypliny finansów publicznych lub przynajmniej wystąpi przesłanka do skierowania oskarżenia i wniosku o ukaranie (zob. ramka „Kary...”).

Z pola widzenia nie może umknąć również fakt, że podstawą odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w związku z nieprawidłową realizacją projektu unijnego mogą być również inne przepisy niż przywołany wcześniej art. 13 pkt 6 uondfp. Nieprawidłowe wykorzystanie środków unijnych (delikt z art. 13 pkt 6 uondfp) może być bowiem spowodowane czynem, który sam w sobie również będzie stanowił naruszenie dyscypliny finansów publicznych (np. naruszenie przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych, określone w art. 17 uondfp).

  • Ustalenie odpowiedzialności

Odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych podlegać będą – co do zasady – przedstawiciele beneficjenta (art. 4a uondfp). Ściślej rzecz ujmując, na podstawie art. 19 ust. 1 uondfp odpowiedzialność przypisuje się osobie, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że podstawą odpowiedzialności za delikt dyscypliny finansów publicznych jest wina oskarżonego. W świetle zaś art. 19 ust. 2 uondfp nie można przypisać winy, jeżeli naruszenia nie można było uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych. Taki stan rzeczy potwierdziła Główna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych w orzeczeniu z 13 grudnia 2010 r. (BDF1/4900/101/111/10/2764), wskazując:

Brak winy prowadzi do stwierdzenia, iż nie doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, a tym samym nie można pociągnąć sprawcy do odpowiedzialności.

  • Przesłanki zastosowania kar

W przepisach uondfp ustanowiono również przesłanki zastosowania kar przewidzianych w tej ustawie. Zgodnie z art. 34 uondfp podstawą do orzeczenia zakazu pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi jest działanie w warunkach recydywy oraz rażące naruszenie prawa. Ponadto, jeżeli obwinione osoby nie zostały pierwotnie ukarane za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (nie działały w warunkach recydywy), to ostatecznie należy przyjąć, że nie będą one podlegały zakazowi pełnienia wymienionych funkcji.

Zgodnie z art. 34a uondfp karę pieniężną albo karę nagany można wymierzyć w szczególności w przypadku naruszenia dyscypliny finansów publicznych, którego stopień szkodliwości dla finansów publicznych jest znaczny, z tym że jeżeli wskutek naruszenia:

1) nie została wpłacona lub zwrócona należność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jsfp w znacznej wysokości;
2) bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia zaciągnięto zobowiązanie lub dokonano wydatku w znacznej wysokości;
3) zapłacono ze środków publicznych odsetki, kary lub opłaty albo oprocentowanie w znacznej wysokości;
4) udzielono zamówienia publicznego z istotnym naruszeniem zasady uczciwej konkurencji lub zasady równego traktowania wykonawców

– wymierza się karę pieniężną.

[...]

Autor jest prawnikiem, of counsel w GWW Legal. Specjalizuje się w zamówieniach i finansach publicznych oraz prawie UE, w szczególności w pomocy publicznej i funduszach unijnych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.