Finanse publiczne

Strona główna » Maj 2019 » Kadry i płace » Zasady gromadzenia środków zfśs

Brosz o finansach

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Elżbieta Gaździk

Zasady gromadzenia środków zfśs

Ponieważ przepisy nie określają szczegółowo sposobu obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych, która decyduje o wielkości odpisu na zfśs, w praktyce najczęściej stosuje się metody wykorzystywane przy sporządzaniu sprawozdań statystycznych. Warto też zwrócić uwagę na wyjaśnienia dotyczące uwzględniania pracowników przebywających na urlopach bezpłatnych.

Rys. B. Brosz

Rys. B. Brosz

Kontynuując rozważania dotyczące funkcjonowania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (dalej: zfśs lub fundusz) w jednostkach sektora finansów publicznych, w tej części cyklu prezentujemy zasady tworzenia funduszu, sposób gromadzenia jego środków oraz terminy ich przekazywania na odrębny rachunek bankowy.

Zasady tworzenia funduszu

Fundusz tworzy się z:

1) corocznego odpisu podstawowego, którego wysokość ustala się proporcjonalnie do przeciętnej liczby zatrudnionych;
2) dobrowolnych odpisów dodatkowych;
3) pozostałych zwiększeń.

Podstawą wyliczenia kwoty odpisu na zfśs jest przeciętne wynagrodzenie miesięczne ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” nie później niż do 20 lutego każdego roku (art. 5 ust. 7 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – dalej: ustawa o zfśs). Począwszy od 2012 r., wysokość odpisu na fundusz nie była jednak naliczana z uwzględnieniem przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w danym roku, ponieważ ustawodawca zamroził kwotę wynagrodzenia decydującego o kwocie corocznego odpisu. W latach 2012–2016 podstawę naliczania odpisu stanowiło przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej ustalone dla drugiego półrocza 2010 r., wynoszące 2917,14 zł.

W 2017 r. ustawodawca częściowo odmroził podstawę naliczania odpisu na zfśs, decydując, że będzie nią przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej ustalone dla drugiego półrocza 2012 r. (3161,77 zł). Ta sama kwota obowiązywała w 2018 r. (stosownie do art. 30 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2018). W 2019 r. podstawa naliczenia odpisu na zfśs została ponownie odmrożona, co wynika z art. 25 ustawy z 9 listopada 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2019. W świetle tej regulacji w 2019 r. podstawę naliczenia kwoty odpisu stanowi przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2013 r. Jest to kwota 3278,14 zł.

Obliczanie przeciętnej liczby zatrudnionych

Zgodnie z § 1 rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie sposobu ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (dalej: rozporządzenie w sprawie ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych) podstawę odpisu stanowi przeciętna planowana w danym roku kalendarzowym liczba zatrudnionych, skorygowana w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych, obejmująca pracowników w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy (po przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy).

To oznacza, że na początku każdego roku pracodawca ustala planowaną na dany rok przeciętną liczbę zatrudnionych, a w końcu roku koryguje ją do faktycznej przeciętnej liczby osób zatrudnionych w zakładzie w danym roku. Ponieważ ani rozporządzenie, ani prawo pracy nie określają szczegółowo sposobu obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych, w praktyce najczęściej stosuje się jedną z trzech metod wymienionych w objaśnieniach do sprawozdań statystycznych (Z-03 lub Z-06):

1) metodę średniej arytmetycznej,
2) metodę uproszczoną,
3) metodę średniej chronologicznej.

Metodę średniej arytmetycznej stosuje się w przypadku dużej płynności kadr. Polega ona na zsumowaniu dziennych stanów zatrudnienia w danym miesiącu i podzieleniu tej sumy przez liczbę dni miesiąca.

Metodę uproszczoną stosuje się w przypadku stabilnej sytuacji kadrowej. Polega ona na zsumowaniu dziennych stanów zatrudnienia w pierwszym i ostatnim dniu danego miesiąca oraz podzieleniu otrzymanego wyniku przez liczbę 2.

Metodę średniej chronologicznej stosuje się w przypadku niewielkiego wahania w stanie zatrudnienia. Polega na zsumowaniu połowy stanu zatrudnienia w pierwszym i ostatnim dniu miesiąca oraz pełnego stanu zatrudnienia w 15. dniu miesiąca, a następnie – podzieleniu otrzymanej wielkości przez liczbę 2.

Aby obliczyć przeciętną liczbę zatrudnionych w danym roku kalendarzowym, dodaje się przeciętne liczby zatrudnionych w poszczególnych miesiącach i otrzymaną sumę dzieli się przez 12 (zob. przykład 1).

Kogo uwzględnia się w przeciętnej liczbie zatrudnionych

Przepisy rozporządzenia w sprawie ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych nie określają, jakie grupy pracowników należy zaliczać do stanu zatrudnienia lub z niego wyłączać, obliczając odpis na zfśs. Przyjmuje się więc zasadę, że pracodawca powinien uwzględnić wszystkie zatrudnione osoby posiadające status pracownika w rozumieniu art. 2 ustawy Kodeks pracy (dalej: kp), bez względu na rodzaj umowy i czas jej trwania.

[...]

Autorka jest główną księgową samorządowej jednostki budżetowej, zastępcą dyrektora ds. ekonomiczno-finansowych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.