Finanse publiczne

Strona główna » Maj - czerwiec 2020 » Rubryki » Zmiany w projektach współfinansowanych ze środków UE

Brosz o finansach

Rys. B.Brosz

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Grzegorz Kukowka

Zmiany w projektach współfinansowanych ze środków UE

Obok ustaw składających się na tzw. tarczę antykryzysową parlament uchwalił na początku kwietnia również specustawę modyfikującą dotychczasowe regulacje odnoszące się do programów operacyjnych. Warto przeanalizować najważniejsze rozwiązania wynikające z tej ustawy, w szczególności pod kątem trwających projektów.

Rys. B.Brosz

Rys. B.Brosz

Sejm uchwalił 3 kwietnia br. ustawę o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. (dalej: specustawa). Na posiedzeniu z 16 kwietnia br. Senat nie wniósł do niej poprawek i już dzień później została podpisana przez prezydenta. Specustawa weszła w życie 18 kwietnia, ale stosuje się ją z mocą wsteczną od 1 lutego br. Choć wprowadza szereg pożądanych rozwiązań, niektóre z nich mogą wywoływać wątpliwości związane ze stosowaniem nowych przepisów w praktyce.

Dłuższe terminy na wnioski o płatność

Analizując wprowadzone przepisy z perspektywy realizowanych projektów, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na regulacje zawarte w art. 13 specustawy, wprowadzające dwie zasadnicze modyfikacje w zakresie terminów składania wniosków o płatność oraz terminów realizacji projektu.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 spec­ustawy terminy składania wniosków o płatność, które przypadają pomiędzy 1 lutego (dniem rozpoczęcia stosowania ustawy) a 31 grudnia br. ulegają automatycznemu przedłużeniu o 30 dni. Zdecydowanie bardziej wydłużono termin na złożenie wniosku o płatność dla beneficjentów mających status jednostek sektora finansów publicznych. W art. 26 specustawy przewidziano, że podmioty te będą mogły złożyć wniosek nawet o 3 miesiące później.

Choć omawiane regulacje wydają się dość jasne, to w praktyce pojawiają się wątpliwości, czy wydłużenie terminu następuje z mocy samego prawa, czy też konieczne jest złożenie w tej sprawie wniosku wraz z uzasadnieniem. Można spotkać się z poglądem, zgodnie z którym art. 13 należy stosować łącznie z art. 28 specustawy, co oznaczałoby, że przedłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność wymaga złożenia wniosku w trybie przywołanego art. 28. Stanowisko to należy jednak uznać za błędne. Świadczy o tym w pierwszej kolejności odmienny zakres stosowania obu porównywanych przepisów – art. 13 odnosi się wyraźnie do terminów „określonych w umowach o dofinansowanie albo w decyzjach o dofinansowaniu”, podczas gdy art. 28 reguluje kwestie terminów wynikających z samej specustawy albo ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa). Tym samym art. 28 pozwala na przesunięcie terminów wynikających z ustaw (w tym trybie można wnosić np. o wydłużenie terminu na wniesienie umotywowanych pisemnych zastrzeżeń do informacji pokontrolnej, ponieważ 14-dniowy termin na dokonanie takiej czynności został wyraźnie określony w art. 25 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). Z kolei art. 13 odnosi się do terminów, które nie wynikają z ustawy, lecz z umowy o dofinansowanie projektu lub z – powodującej analogiczne konsekwencje – decyzji o dofinansowanie. Regulacja ta wywołuje skutek z mocy samego prawa (bez konieczności składania jakichkolwiek dalszych wniosków). Wynika to zarówno z językowej wykładni omawianego przepisu, jak i z uzasadnienia1 projektu spec­ustawy, w którym wyraźnie wskazano, że wydłużenie omawianych terminów „nastąpi z mocy prawa”.

Wydłużenie terminów realizacji projektów

Drugim istotnym skutkiem wynikającym z treści art. 13 specustawy jest przewidziane w ust. 1 pkt 2 automatyczne wydłużenie terminów realizacji projektów o 90 dni, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2023 r. Tak jak do terminów na złożenie wniosku o płatność, tak i do terminów realizacji projektów nie ma zastosowania art. 28 specustawy, ponieważ terminy te nie wynikają z ustawy wdrożeniowej, lecz z umowy o dofinansowanie projektu. W konsekwencji ich wydłużenie następuje automatycznie (z mocy samego prawa) i nie wymaga dopełnienia żadnych formalności.

Intencją ustawodawcy, wyrażoną w treści uzasadnienia projektu specustawy, było zagwarantowanie, że wydłużenie terminów realizacji programów „nie będzie wymagało dokonywania zmian w umowach o dofinansowanie”. Tym samym wydłużenie realizacji projektu następuje nawet pomimo braku zawarcia aneksu do umowy o dofinansowanie. Co więcej, skoro przepis ustawowy skutkuje wydłużeniem terminu umownego, wydaje się, że na gruncie omawianej regulacji, nawet gdyby aneks do umowy został zawarty, to wynikający z niego nowy termin realizacji uległby kolejnemu wydłużeniu o 90 dni. Treść art. 13 spec­ustawy należałoby bowiem wówczas odnieść do terminu zmienionego już aneksem i od tego nowego terminu liczyć dodatkowe 90 dni.

Zmiana terminu nie może jednak prowadzić do wydłużenia projektów na okres późniejszy niż do 31 grudnia 2023 r. Jest to zrozumiałe, ponieważ na gruncie wynikającej z prawa unijnego zasady „n+3” nie jest możliwe ponoszenie jakichkolwiek wydatków współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej po upływie 3 lat od zakończenia perspektywy finansowej, w ramach której zostało przyznane finansowanie. Tym samym rok 2023 pozostaje datą graniczną dla wydatkowania środków z perspektywy 2014–2020.

Na tle omawianej regulacji pojawiają się jednak pewne wątpliwości. Z pewnością skutkuje ona wydłużeniem realizacji projektów, które znajdowały się w trakcie realizacji zarówno według stanu na 1 lutego br. (od tego dnia specustawa jest stosowana z mocą wsteczną), jak i według stanu na 18 kwietnia br. (to dzień publikacji przepisów w Dzienniku Ustaw). Nie jest jednak w pełni jasne, czy przepis ten wywrze analogiczny skutek w odniesieniu do projektów, które będą realizowane w wyniku umów o dofinansowanie podpisanych po 18 kwietnia br., a tym bardziej – wniosków o dofinansowanie złożonych już w czasie trwającej epidemii.

Wydaje się, że zakres zastosowania art. 13 ust. 1 pkt 2 spec­ustawy jest zdecydowanie szerszy, niż prima facie może się wydawać, i przepis ten będzie znajdował zastosowanie do wszystkich projektów, które znajdą się w okresie realizacji do końca 2020 r., niezależnie od tego, czy umowa o dofinansowanie projektu zostanie zawarta przed czy po epidemii.

[...]

Autor jest adwokatem w kancelarii Dentons. Specjalizuje się w pomocy publicznej i problematyce prawnej związanej z funduszami unijnymi.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.