Finanse publiczne

Strona główna » Marzec 2020 » Rachunkowość » Środki trwałe w budowie – wycena, ewidencja i rozliczenie

Brosz o finansach

Rys. B. Brosz

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Mieczysława Cellary

Środki trwałe w budowie – wycena, ewidencja i rozliczenie

Realizacja inwestycji mającej na celu wytworzenie środka trwałego wymaga nie tylko właściwego nadzoru nad tym procesem, ale również odpowiedniego ujęcia księgowego. Do najbardziej problematycznych zagadnień należą: ustalenie źródła finansowania, kwalifikacja nakładów inwestycyjnych mająca wpływ na wycenę środka trwałego oraz poprawna ewidencja i rozliczenie inwestycji.

Jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe mogą wytwarzać środki trwałe (realizować inwestycje) zarówno we własnym zakresie, jak i w systemie zleconym. Zazwyczaj wybierają jednak drugą z wymienionych opcji, ponieważ na ogół nie posiadają zasobów, które umożliwiałyby wytwarzanie środków trwałych we własnym zakresie.

Jednostki realizujące daną inwestycję muszą zwracać uwagę na wiele aspektów związanych zarówno z samym procesem realizacji, jak i z ewidencją księgową i finansowaniem przedsięwzięcia. Do aspektów tych należą:

  1. zgodne z obowiązującymi przepisami źródło finansowania środków trwałych w budowie;

  2. prawidłowa wycena środków trwałych w budowie, w tym:

    – właściwy okres rozpoczęcia i zakończenia klasyfikacji nakładów do środków trwałych w budowie;

    – prawidłowy katalog kosztów zaliczanych do środków trwałych w budowie;

  3. poprawna ewidencja środków trwałych w budowie;

  4. właściwe rozliczenie środków trwałych w budowie na efekty inwestycyjne.

Podstawowe pojęcia

Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 16 ustawy o rachunkowości (dalej: uor) środki trwałe w budowie to zaliczane do aktywów trwałych środki trwałe w okresie ich budowy, montażu lub ulepszenia już istniejącego środka trwałego. Z kolei w art. 4a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: updop) wyjaśniono, że inwestycje to środki trwałe w budowie w rozumieniu uor.

Ważnym aktem prawnym, do którego są zobowiązane sięgać jednostki wytwarzające środki trwałe, jest również ustawa Prawo budowlane (dalej: pr. bud.). W art. 3 tej ustawy zdefiniowano m.in takie pojęcia jak:

  1. budowa – wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 pr. bud.);

  2. roboty budowlane – budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 pr. bud.);

  3. przebudowa – wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (art. 3 pkt 7a pr. bud.);

  4. remont – wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 pkt 8 pr. bud.);

  5. pozwolenie na budowę – decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 12 pr. bud.);

  6. dokumentacja budowy – pozwolenie na budowę wraz z załączonym projektem budowlanym, dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych, w miarę potrzeby, rysunki i opisy służące realizacji obiektu, operaty geodezyjne i książka obmiarów, a w przypadku realizacji obiektów metodą montażu – także dziennik montażu (art. 3 pkt 13 pr. bud.).

Pozwolenie na budowę i jej zakończenie

Sytuacje, w których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, zostały wyszczególnione w art. 29 ust. 1 pr. bud. Prace, których realizacja musi być zgłoszona organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zostały natomiast wymienione i opisane w art. 30 ust. 1 pr. bud.

Po zakończeniu budowy, która była realizowana na podstawie pozwolenia na budowę albo zgłoszenia budowy, jednostka powinna podjąć działania umożliwiające rozpoczęcie użytkowania obiektu. Generalnie w tym celu należy uzyskać pozwolenie na użytkowanie, choć czasami wystarcza zawiadomienie nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Okoliczności obligujące do uzyskania pozwolenia na użytkowanie zostały określone w art. 55 ust. 1 pr. bud. Informacja ta znajduje się również zazwyczaj w pozwoleniu na budowę. Nawet jednak wówczas, gdy nie zamieszczono jej w tym dokumencie, nie zwalnia to jednostki z obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie, jeśli obligują ją do tego przepisy prawa.

[...]

Autorka jest biegłym rewidentem, doktorem nauk ekonomicznych, ekspertem z zakresu rachunkowości budżetowej.



Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.