Finanse publiczne

Strona główna » Marzec 2020 » Rubryki » Zasada lojalności kontraktowej – skutki dla instytucji przyznającej środki

Brosz o finansach

Rys. B. Brosz

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Grzegorz Karwatowicz

Zasada lojalności kontraktowej – skutki dla instytucji przyznającej środki

Instytucje przyznające dofinansowanie unijne z reguły starają się uniknąć współodpowiedzialności za nieprawidłowości w projekcie, nawet jeśli przyczyniły się do ich powstania. Tymczasem zdaniem sądów żądanie w takiej sytuacji zwrotu środków od beneficjenta należy uznać za nadużycie prawa.

Rys. B.Brosz

Rys. B.Brosz

Środki unijne na realizację projektu (przedsięwzięcia) mogą być pozyskiwane przez beneficjenta, w tym również jednostkę sektora finansów publicznych, na podstawie umowy o dofinansowanie projektu lub decyzji w przedmiocie dofinansowania projektu. Wynika to wprost z art. 2 pkt 4 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa). Warto zauważyć, że umowa o dofinansowanie jest najczęstszą podstawą przyznania środków z funduszy unijnych (w naborach prowadzonych w trybie konkursowym). Decyzja o dofinansowaniu określonych projektów występuje zazwyczaj w przypadku, gdy projekt realizuje sama instytucja przyznająca środki (instytucja zarządzająca, instytucja pośrednicząca, instytucja wdrażająca) lub ewentualnie jej jednostka budżetowa.

Umowa o dofinansowanie na gruncie przepisów kc

Choć kodeks cywilny (dalej: kc) w żaden sposób nie odnosi się do „umowy o dofinansowanie”, nie ulega wątpliwości, że ma do niej zastosowanie. Sam fakt nieuwzględnienia tej kategorii umowy wprost w przepisach kc nie stanowi o niczym więcej niż o jej statusie umowy „nienazwanej”. Do umowy o dofinansowanie znajdują zatem zastosowanie wszystkie zasady kontraktacji uregulowane w kc, w tym – najistotniejsza z perspektywy niniejszego artykułu – zasada lojalności kontraktowej.

Takiemu podejściu nie zaprzecza adhezyjność umowy o dofinansowanie, czyli fakt, że za sformułowanie jej treści odpowiada wyłącznie jedna ze stron (instytucja przyznająca środki unijne), podczas gdy swoboda kontraktacji (art. 3531 kc) drugiej strony ogranicza się wyłącznie do zawarcia bądź odmowy zawarcia takiej umowy.

Na marginesie należy dodać, że adhezyjność umowy o dofinansowanie nie działa bynajmniej na korzyść instytucji przyznających środki unijne. Zgodnie bowiem z zasadą in dubio contra proferentem wszelkie wątpliwości co do treści umowy, których nie sposób usunąć poprzez zastosowanie generalnych dyrektyw interpretacji oświadczeń woli, należy rozstrzygać na niekorzyść tej strony, która sformułowała budzące wątpliwości postanowienia. To zaś oznacza, że należy je interpretować na korzyść beneficjenta.

Znajduje to swoje potwierdzenie w judykaturze. W wyroku Sądu Najwyższego z 5 lipca 2013 r. (IV CSK 1/13) wyjaśniono:

Wątpliwości interpretacyjne, które nie dają się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli, powinny być rozstrzygnięte na niekorzyść strony, która zredagowała tekst je wywołujący (in dubio contra proferentem). Ryzyko niedających się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli niejasności tekstu umowy powinna ponieść ta strona, która tekst zredagowała.

[...]

Autor jest prawnikiem, of counsel w GWW Legal, ekspertem w zakresie prawa UE, zamówień i finansów publicznych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.