Finanse publiczne

Strona główna » Październik 2018 » Kontrola finansowa » Ewidencja, wycena i inwentaryzacja należności w procesie windykacji

Brosz o finansach

Grudzień 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Janina Bielak

Ewidencja, wycena i inwentaryzacja należności w procesie windykacji

Bieżące i rzetelne ujmowanie należności w księgach rachunkowych oraz prawidłowa wycena i inwentaryzacja tych należności są podstawą do zgromadzenia w jednostce danych niezbędnych do przeprowadzenia procesu windykacji. Ma to niebagatelne znaczenie również w przypadku windykacji niepodatkowych należności budżetowych.

Rys. B. Brosz

Rachunkowość spełnia wiele ważnych funkcji. Do podstawowych możemy zaliczyć funkcję: informacyjną, kontrolną, analityczną i statystyczną. W literaturze podaje się również inne, choćby takie jak funkcja rozliczeniowa, dowodowa czy stymulacyjna. Wszystkie one są pełnione równocześnie. Prowadzą do efektywnego wykorzystania zasobów i właściwego wykonywania zadań przez podmioty funkcjonujące w gospodarce narodowej. W procesie windykacji należności najistotniejszą rolę odgrywają funkcje: informacyjna i kontrolna. 

Informacyjna i kontrolna funkcja rachunkowości 

Informacyjna funkcja rachunkowości polega na dostarczaniu informacji niezbędnych do podejmowania decyzji i określonych działań. Dzięki niej powstają odpowiednie zbiory informacji, które później są przetwarzane i przekazywane kierownictwu jednostki oraz pracownikom odpowiedzialnym za wykonywanie określonych zadań. Tak uzyskane informacje są niezbędne w procesie podejmowania decyzji, zarządzania oraz prowadzenia działań związanych z realizacją zadań jednostki, np. pobieraniem niepodatkowych dochodów budżetowych. 

Kontrolna funkcja rachunkowości ma na celu sprawdzenie zgodności przebiegu określonych działań z zasadami (regułami, wytycznymi) prowadzenia działalności gospodarczej. Dotyczy to kontroli funkcjonowania jednostki pod kątem efektywności ekonomicznej oraz realizacji osiąganego celu. Funkcja kontrolna ma ponadto zapewniać jasny i rzetelny obraz danych w ewidencji oraz dokumentacji. 

Dbałość o prawidłowe wykorzystanie kontrolnej i informacyjnej funkcji rachunkowości wymaga, aby księgi rachunkowe były wiarygodnym źródłem informacji o stanie należności, ich strukturze i terminach płatności. Należności muszą być na bieżąco i rzetelnie ujmowane w księgach rachunkowych oraz prawidłowo wyceniane. Tylko w takim bowiem przypadku księgi rachunkowe mogą zapewnić dane niezbędne do procesu windykacji należności. 

Ewidencja i wycena należności 

Zasady ewidencji i wyceny należności zostały określone w: 

1) ustawie o rachunkowości (dalej: uor), 
2) ustawie o finansach publicznych (dalej: ufp), 
3) rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 

Do ewidencji należności służą konta zespołu 2 „Rozrachunki i rozliczenia”. Ewidencja szczegółowa do kont zespołu 2 może być prowadzona według podziałek klasyfikacji budżetowej i powinna umożliwiać wyodrębnienie poszczególnych grup rozrachunków i rozliczeń, ustalenie przebiegu tych rozliczeń oraz stanu należności, rozliczeń, roszczeń spornych i zobowiązań z podziałem według kontrahentów oraz – jeśli dotyczą rozliczeń w walutach obcych – według poszczególnych walut, a przy rozliczaniu środków europejskich również odpowiednio w podziale na programy lub projekty. 

[...]

Autorka jest biegłym rewidentem, doradcą ekonomicznym w Departamencie Budżetu i Finansów Najwyższej Izby Kontroli.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.