Finanse publiczne

Strona główna » Sierpień 2017 » Budżet i podatki » Windykacja i inwentaryzacja odsetek za zwłokę, ich ujęcie w klasyfikacji i sprawozdaniu Rb-27S

Brosz o finansach

Październik 2017

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Sebastian Bach

Windykacja i inwentaryzacja odsetek za zwłokę, ich ujęcie w klasyfikacji i sprawozdaniu Rb-27S

Doświadczenia płynące z przeprowadzonych kontroli wskazują, że jednostki wciąż mają problemy z prawidłowym realizowaniem procedury windykacji czy inwentaryzacji odsetek za zwłokę. Liczne wątpliwości budzi ustalenie momentu podjęcia działań windykacyjnych oraz terminu przedawnienia zaległości odsetkowych, a także prawidłowe wykazanie odsetek w sprawozdaniu Rb-27S.

W majowym i czerwcowym wydaniu „Finansów Publicznych” szczegółowo opisano zasady naliczania odsetek za zwłokę oraz stosowania ulg w ich spłacie. Kwestiami, które pozostały do rozstrzygnięcia w artykule podsumowującym omówienie czynności służb finansowo-księgowych z zakresu postępowania z tą kategorią odsetek, są zagadnienia związane z ich windykacją, inwentaryzacją oraz ujęciem w klasyfikacji budżetowej i sprawozdaniu Rb-27S.

Windykacja odsetek za zwłokę

Jednym z głównych problemów pojawiających się w procesie windykacji zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę jest ustalenie terminu, do którego należy podjąć działania windykacyjne, aby nie być narażonym na zarzut niesystematyczności działania w tym zakresie. Doświadczenia z licznych przeprowadzonych kontroli wskazują, że moment (termin) podjęcia działań windykacyjnych jest nadal przedmiotem sporów między organami podatkowymi a podmiotami je kontrolującymi. Oczywiście przyczyna odmiennych stanowisk tkwi w niedookreślonych przepisach prawa regulujących zasady prowadzenia działań windykacyjnych (zob. ramka „Zasady i terminy...”).

Uwagę na ten problem zwróciła m.in. Regionalna Izba Obrachunkowa w Rzeszowie w informacji o wynikach kontroli koordynowanej przeprowadzonej w 2011 r., stwierdzając, że do głównych przyczyn (obok działań organów podatkowych) powstawania nieprawidłowości w zakresie windykacji podatków należy nieokreślenie – w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: upea) oraz w przepisach wykonawczych – precyzyjnych terminów i czasu prowadzenia postępowania egzekucyjnego1. W konsekwencji kierownicy jednostek sektora finansów publicznych (dalej: jsfp), gromadzący dochody z tytułu odsetek za zwłokę, są zobowiązani do wyznaczenia takich terminów w procedurach kontroli zarządczej.

Określenie terminu, do którego muszą zostać podjęte w jednostce działania windykacyjne, jest niezwykle istotne dla zapewnienia przejrzystości działania jsfp. Zwróciła na to uwagę Najwyższa Izba Kontroli, stwierdzając, że:

nieokreślenie w ustalonych procedurach kontroli finansowej granicznych terminów wystawiania upomnień, tytułów wykonawczych oraz podejmowania kolejnych czynności egzekucyjnych świadczy o istnieniu mechanizmu korupcjogennego, polegającego na dowolności w postępowaniu urzędników (możliwość świadomego opóźniania
i/lub dowolnego ustalania kolejności załatwiania spraw2.

Choć postawiona teza brzmi „drastycznie”, trudno się z nią nie zgodzić. Pracownicy, którym powierzono w jednostce odpowiedzialność za prowadzenie działań egzekucyjnych, nie powinni mieć wyboru, kiedy i do kogo wysłać upomnienie, i co ważniejsze – kiedy i na kogo wystawić tytuł wykonawczy. Wykonanie tych czynności w określonym terminie musi bezwzględnie wynikać z procedur kontroli zarządczej. Nie ma oczywiście jednego „uniwersalnego” terminu podejmowania czynności windykacyjnych, właściwego dla wszystkich jsfp. W każdym przypadku musi on zostać dostosowany do możliwości kadrowych, technicznych i organizacyjnych danej jednostki. Istotne, aby terminy te zostały wyznaczone stosownym aktem kierownictwa wewnętrznego obowiązującym w jednostce. Wzmocni to argumentację formułowaną w obronie przed zarzutami niebieżącego prowadzenia działań windykacyjnych.

Przedawnienie odsetek za zwłokę

W art. 59 § 1 pkt 9 ordynacji podatkowej (dalej: op) postanowiono, że zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia (zob. ramka „Zasady przedawniania się...”). Z dniem przedawnienia niezapłaconego zobowiązania podatkowego (a więc zaległości podatkowej) przedawnieniu ulega również należna od tego zobowiązania kwota odsetek, ponieważ odsetki te są nierozerwalnie związane z zaległością podatkową. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 czerwca 2009 r. (I SA/Gd 198/09) zaległość podatkowa może istnieć bez odsetek, natomiast sytuacja odwrotna jest niemożliwa.

[...]

Autor jest skarbnikiem i kierownikiem referatu finansowo-budżetowego gminy, szkoleniowcem służb finansowo-księgowych sektora publicznego, byłym pracownikiem RIO we Wrocławiu.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.