Finanse publiczne

Strona główna » Sierpień 2018 » Rubryki » Rejestr podmiotów wykluczonych ze środków UE

Brosz o finansach

Grudzień 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Grzegorz Kukowka

Rejestr podmiotów wykluczonych ze środków UE

Jedną z najpoważniejszych konsekwencji wystąpienia ewentualnych nieprawidłowości w wydatkowaniu środków UE, o wiele bardziej dotkliwą niż konieczność zwrotu środków czy zapłaty odsetek, jest wykluczenie z możliwości otrzymania środków unijnych w przyszłości. Wyjaśniamy, jakie przesłanki decydują o wykluczeniu i jakie działania może wówczas podjąć beneficjent.

Rys. B. Brosz

Rejestr podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków unijnych jest prowadzony przez Ministra Finansów na podstawie właściwych przepisów ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp). Zasadniczym celem utworzenia rejestru jest zapobieżenie sytuacji, w której beneficjenci środków unijnych, którzy nieprawidłowo wydawali otrzymane uprzednio środki z budżetu Unii Europejskiej (dalej: UE) i nie zwrócili ich właściwym instytucjom, ponownie uzyskują dofinansowanie ze środków wspólnotowych.

Jak pokazuje praktyka, wiedza o możliwości wykluczenia wciąż jest relatywnie niewielka, a większość beneficjentów dowiaduje się o istnieniu rejestru podmiotów wykluczonych dopiero w chwili, w której otrzymują zawiadomienie o wpisie. Choćby z tego względu warto poświęcić nieco uwagi sankcji wykluczenia na gruncie polskiego prawa.

Wpis do rejestru a wykluczenie

Na wstępie niniejszych rozważań wypada wyraźnie wskazać, że sama sankcja wykluczenia z możliwości uzyskania środków unijnych nie jest nierozerwalnie związana z wpisem do rejestru podmiotów wykluczonych i może ona zaistnieć nawet pomimo braku takiego wpisu.

To istotna informacja, która pociąga za sobą szereg konsekwencji. Najważniejszą z nich jest to, że stan wykluczenia powstaje z mocy samego prawa, zaś wpis do rejestru tylko ten stan wykluczenia potwierdza. Jak trafnie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w postanowieniu z 14 października 2014 r. (II GSK 2268/14):

to nie czynność zgłoszenia (ani nie czynność dokonania wpisu do rejestru – o czym niżej) skutkuje wykluczeniem beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich. Z treści przytoczonych wyżej regulacji (…) wynika bowiem jednoznacznie, że utrata uprawnień do otrzymywania tych środków (wykluczenie) powstaje z mocy prawa, nie wymaga zatem konkretyzacji żadnym aktem ani czynnością.

Podstawy wykluczenia i wpisu do rejestru

Kwestie dotyczące powstania stanu wykluczenia, a w konsekwencji wpisania danego podmiotu do rejestru podmiotów wykluczonych reguluje art. 207 ust. 1 i 4 ufp. W przepisach tych określono dwie przesłanki, które będą skutkowały wykluczeniem z mocy prawa i wpisem do rejestru, jeżeli zostaną spełnione łącznie (zob. ramka „Przesłanki...”).

Warto jednocześnie wskazać, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie jednego, niezwykle daleko idącego wyjątku od ogólnej reguły wykluczenia podmiotu, który nie uregulował zaległości z tytułu projektów dofinansowywanych ze środków UE. Wyjątek ten wynika z art. 207 ust. 7 ufp stanowiącego, że sankcji wykluczenia nie stosuje się do podmiotów, które realizują zadania interesu publicznego, jeżeli zastosowanie wykluczenia spowoduje niemożność wdrożenia działania w ramach programu lub znacznej jego części, a także do jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych, instytutów badawczych prowadzących działalność leczniczą oraz do podmiotów leczniczych tworzonych przez administrację rządową lub uczelnie medyczne.

Okres wykluczenia

Wykluczenie z możliwości otrzymania środków unijnych trwa przez ściśle określony czas, oczywiście pod warunkiem, że środki stanowiące nieprawidłowość zostały zwrócone. Na gruncie obowiązujących przepisów okres wykluczenia trwa od dnia, w którym decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu i termin wyznaczający początek naliczania odsetek stały się ostateczne. Koniec okresu wykluczenia następuje z upływem trzech lat od dnia dokonania zwrotu środków.

[...]

Autor jest prawnikiem, ekspertem w zakresie kwalifikowalności środków unijnych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.