Finanse publiczne

Strona główna » Styczeń 2018 » Budżet i podatki » Podatek VAT w dotacji na wydatki współfinansowane przez mieszkańców

Brosz o finansach

Luty 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Joanna Rudzka

Podatek VAT w dotacji na wydatki współfinansowane przez mieszkańców

Samorządy, ubiegając się o szereg dotacji i dopłat z różnych źródeł, niekiedy pomijają tematykę VAT bądź sprowadzają ją jedynie do pytania, czy VAT powinien być wydatkiem kwalifikowanym, czy też nie. Takie postępowanie jest błędem, ponieważ zdarza się, że sama dotacja podlega opodatkowaniu, a to może spowodować, iż wkład własny jst będzie wielokrotnie wyższy, niż zaplanowano.

Opodatkowanie dotacji zawsze było zagadnieniem problematycznym. Podmioty z sektora finansów publicznych często nie mają pewności, czy VAT w projekcie mogą uznać za kwalifikowany, czy sama dotacja powoduje zapłatę podatku i czy należy wystawiać fakturę. Obecnie najwięcej kontrowersji wzbudzają dotacje zakładające określone wpłaty własne mieszkańców, np. dotacje z regionalnego programu operacyjnego (dalej: RPO) na odnawialne źródła energii, dofinansowanie wymiany kotłów, zakup kolektorów słonecznych, dofinansowanie wyjazdu przedsiębiorców na targi itp.

Brak wnikliwej analizy planowanego zadania może powodować szereg negatywnych konsekwencji – zarówno w zakresie rozliczeń podatkowych, jak i braku finansowania dla całej inwestycji (skoro będzie konieczne pokrycie kwoty VAT). Dodatkowym problemem jest ogromna zmienność stanowisk organów podatkowych, które dotychczas dość liberalnie podchodziły do opodatkowania takich dofinansowań, obecnie jednak zmieniły stanowisko. W konsekwencji jednostki nie mogą liczyć na pewność prawa w tym zakresie.

Ogólne zasady opodatkowania dotacji

Dotacje nie są samodzielną czyn­nością podlegającą opodatkowaniu. Ich traktowanie dla celów podatkowych jest uzależnione od opodatkowania podstawowego świadczenia. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Na mocy zaś art. 29a ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. W art. 29a ust. 10 przywołanej ustawy postanowiono natomiast, że podstawę opodatkowania obniża się o wartość zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze.

Nie ma niestety jednej generalnej zasady pozwalającej w każdym przypadku bezbłędnie określić, czy dana dotacja podlega opodatkowaniu, czy nie. Należy zatem przeprowadzić bardzo dokładną analizę odnoszącą się do całokształtu badanej dotacji, biorąc przy tym pod uwagę postanowienia umowy, rozliczenia pomiędzy stronami i ich wzajemne zobowiązania.

Głównym kryterium, którym należy się kierować, jest wpływ dotacji na cenę sprzedawanego przez jst towaru lub świadczonej przez jst usługi. Przepis nakazuje bowiem opodatkowanie dotacji mających bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Jeśli więc żadnej usługi ani dostawy ze strony jst nie ma, dotacja też nie będzie podlegać opodatkowaniu.

Czynność podstawowa

W art. 7 ust. 2 ustawy o VAT określono, że przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z kolei w myśl art. 8 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Przedstawiając w dużym uproszczeniu pogląd ukształtowany przez orzecznictwo, należy stwierdzić, że z usługą mamy do czynienia wówczas, gdy łącznie wystąpią wszystkie następujące elementy: świadczący, beneficjent, świadczenie, wynagrodzenie, związek wynagrodzenia ze świadczeniem.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W art. 15 ust. 6 ustawy o VAT postanowiono natomiast, że za podatników VAT nie uznaje się organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. To oznacza, że określone świadczenia podlegają opodatkowaniu tylko wówczas, gdy podmiot wykonuje je jako podatnik (zob. przykłady 1–3).

Wpływ na cenę

Przepisy ustawy o VAT nakazują opodatkowanie dotacji mających bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Jeśli więc nie ma takiego związku (i to bezpośredniego, jak stanowi omawiany przepis), również dotacja nie podlega opodatkowaniu. Aby wystąpiło opodatkowanie dotacji, musi istnieć jej powiązanie z konkretną, sprecyzowaną czynnością opodatkowaną. Dodatkowo cena danej usługi czy dostawy musi być niższa dzięki tej dotacji. Bez otrzymania dotacji podatnik sprzedawałby daną rzecz lub usługę dużo drożej lub wręcz odstąpiłby od danej sprzedaży (zob. przykłady 4–5). Niewystarczający jest luźny związek ceny ze świadczeniem. Otrzymanie dotacji prawie zawsze poprawia bowiem sytuację finansową beneficjenta, a to z kolei zapewne w jakiś sposób zawsze wpływa na jego cennik.

[...]

Autorka jest doradcą podatkowym specjalizującym się w rozliczeniach jst. Prowadzi Kancelarię Doradcy Podatkowego Joanny Rudzkiej.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.