Finanse publiczne

Strona główna » Styczeń 2018 » Prawo » Realizacja zadań funduszu sołeckiego w świetle opinii RIO

Brosz o finansach

Październik 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Marcin Nagórek

Realizacja zadań funduszu sołeckiego w świetle opinii RIO

Ogólny charakter regulacji zawartych w ustawie o funduszu sołeckim sprawia, że rozstrzygnięcie niektórych problematycznych kwestii wymaga sięgnięcia do stanowisk i opinii prezentowanych przez właściwe organy kontroli. Szczególnie pomocne są w takich przypadkach wytyczne sformułowane w uchwałach i pismach regionalnych izb obrachunkowych.

Rys. B. Brosz

Ustawa o funduszu sołeckim (dalej: ufs) obowiązuje od kilku lat, jednak jak się w praktyce okazuje, nadal jest źródłem wielu wątpliwości interpretacyjnych. Po części może to wynikać z ograniczonej formy przekazu, ponieważ ustawa zawiera regulacje o pewnym stopniu ogólności, co w wielu wypadkach uniemożliwia poznanie intencji ustawodawcy. Z tych względów wskazane jest, aby przy rozstrzyganiu różnych kwestii kierować się nie tylko literalnym brzmieniem wspomnianych regulacji prawnych, ale dodatkowo korzystać z doświadczeń i stanowisk prezentowanych przez wykwalifikowane organy nadzoru i kontroli, przede wszystkim regionalne izby obrachunkowe (dalej także: RIO). Właśnie w kontekście działalności tych organów postaramy się przybliżyć niektóre ze spornych kwestii związanych z funkcjonowaniem funduszu sołeckiego. Izby wyrażały stanowiska, podejmując rozstrzygnięcia nadzorcze, a także dokonując interpretacji przepisów w trybie art. 13 pkt 11 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.

Przeznaczenie środków funduszu

Na wstępie przypomnienia wymaga, że fundusz sołecki to tak naprawdę środki finansowe, które zostają wyodrębnione w budżecie danej gminy. Celem wyodrębnienia środków jest zagwarantowanie dla sołectwa (sołectw) odpowiednich kwot na realizację różnych zadań (przedsięwzięć) mających poprawić warunki życia mieszkańców. Zresztą stanowi o tym bliżej art. 2 ust. 6 ufs, gdzie postanowiono, że środki funduszu przeznacza się na realizację przedsięwzięć zgłoszonych we wniosku, o którym mowa w art. 5, będących zadaniami własnymi gminy, służących poprawie warunków życia mieszkańców i zgodnych ze strategią rozwoju gminy.

Treść uchwały organu stanowiącego

Jedną z kluczowych regulacji dotyczących tworzenia funduszu sołeckiego jest art. 2 ust. 1 ufs. W przepisie tym postanowiono, że rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz, podejmując uchwałę, w której wyraża zgodę albo nie wyraża zgody na wyodrębnienie funduszu. W art. 2 ust. 3 ufs wskazano zaś, że uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym uchwała ta została podjęta. Z przywołanych przepisów wynikają dwa podstawowe wnioski. Po pierwsze – to w gestii organu stanowiącego pozostaje podjęcie decyzji o tym, czy fundusz w ogóle zostanie wyodrębniony. Po drugie – uchwała ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych.

Już na gruncie zacytowanej normy prawnej odnoszącej się do treści uchwały organu stanowiącego dochodziło do naruszeń prawa, które były stwierdzane przez regionalne izby obrachunkowe. Chodziło mianowicie o sposób sformułowania niektórych uchwał, z których wynikało, że wyodrębnienie środków funduszu dotyczy jedynie danego roku budżetowego (np. 2017 lub 2018). Przykładowo taką wadę stwierdzało Kolegium RIO w Gdańsku (w uchwale z 19 lutego 2015 r.; 054/g329/I/15) czy Kolegium RIO w Szczecinie (np. w uchwale z 9 sierpnia 2017 r.; XIX.111.S.2017).

Wspólną przesłanką wadliwości opiniowanych uchwał gmin, przyjętą przez regionalne izby obrachunkowe, była niezgodność zapisów tych uchwał z art. 2 ust. 3 ufs. Organy kontroli argumentowały, że uchwała w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie funduszu sołeckiego w budżecie gminy powinna mieć zastosowanie do kolejnych lat budżetowych, następujących po roku, w którym uchwała została podjęta. Uchwała powinna mieć zatem charakter wieloletni, co oznacza, że powinna obejmować okres dłuższy niż jeden rok budżetowy i obowiązywać do momentu zmiany decyzji przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (dalej: jst). Zmiana decyzji powinna zostać wyrażona w uchwale o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki. W wymienionych rozstrzygnięciach RIO zaznaczono, że zapisy dotyczące wyodrębnienia funduszu tylko w konkretnym roku (np. 2018) nie spełniają wymogu ustawowego. Ostatecznie każda z takich spraw kończyła się stwierdzeniem nieważności wadliwych zapisów uchwał.

Kwalifikowalność wydatków

Jednym z zasadniczych problemów związanych z funkcjonowaniem funduszu sołeckiego jest kwestia przeznaczenia jego środków na konkretne przedsięwzięcia. Z ogólnych informacji zamieszczonych na stronie administracja.mswia.gov.pl (w zakładce: Fundusz sołecki | Poradnik) wynika, że pieniądze z funduszu sołeckiego można przeznaczyć na realizację tych zadań gminy, które będą służyły poprawie życia mieszkańców danego sołectwa, a także na usuwanie skutków klęsk żywiołowych (zakres ten pokrywa się de facto z treścią art. 2 ust. 6 ufs).

[...]

Autor jest radcą prawnym w jednostce sektora finansów publicznych. Specjalizuje się w zakresie prawa finansowego, zamówień publicznych, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.