Finanse publiczne

Strona główna » Styczeń 2020 » Prawo » Oświatowy system dotacyjny – stosowanie przepisów

Brosz o finansach

Rys. B.Brosz

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Marcin Nagórek

Oświatowy system dotacyjny – stosowanie przepisów

Organy wykonawcze jst oraz skarbnicy napotykają w praktyce wiele trudności w stosowaniu i interpretowaniu przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Do takich problematycznych kwestii można zaliczyć tzw. aktualizację i wyrównanie kwot dotacji w różnych kontekstach sytuacyjnych czy kształtowanie tzw. podstawowej kwoty dotacji.

Interpretacja przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: ufzo) sprawia w praktyce liczne problemy – nie tylko na etapie formułowania uchwał dotacyjnych (o czym była mowa w grudniowym numerze), ale również w fazie ich wykonywania. W artykule zostaną omówione wybrane problemy związane ze stosowaniem przepisów przywołanej ustawy.

Problem 1: dołączenie do grupy przedszkolnej w trakcie roku

Jednym z problemów jest ustalenie sposobu postępowania przez organ dotujący (np. gminę) w sytuacji, gdy dziecko rozpocznie wychowanie przedszkolne w trakcie roku (nie było zgłoszone do 30 września, jak stanowi art. 33 ust. 1 pkt 1 ufzo). Ma to szczególne znaczenie w kontekście art. 43 ust. 4 i 5 ufzo, w którym mowa o stosowaniu tzw. aktualizacji kwoty dotacji.

Przede wszystkim należy wskazać, że przepisy ufzo nie dają tu jednoznacznej odpowiedzi. Pomocne mogą się jednak okazać stanowiska prezentowane w orzecznictwie administracyjnosądowym oraz rozstrzygnięcia regionalnych izb obrachunkowych (dalej: RIO). Zasadniczo z analiz tych wynika, że dotacja dla danej placówki powinna odpowiadać faktycznej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji, w związku z czym na jej wysokość nie będą wpływać zmiany (zwiększenie się) liczby uczniów w trakcie roku szkolnego. Taka koncepcja wynika choćby z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2014 r. (II GSK 1147/13). Tamże zaakcentowano bowiem, że: 

Należy zaznaczyć, że podstawą ustalenia wysokości dotacji jest kwota przewidziana na jednego ucznia w uchwale budżetowej miasta z uwzględnieniem oświatowej subwencji ogólnej i powinna odpowiadać faktycznej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji.

Przechodząc już do samego mechanizmu aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, trzeba zauważyć, że nie sposób analizować tej kwestii z pominięciem treści art. 43 ust. 4 i 5 ufzo (zob. ramka „Aktualizacja...”). Istotne stanowisko na kanwie tych przepisów zajęła RIO w Gdańsku w piśmie1 z 11 kwietnia 2019 r. (RP.0441/144/14/1/2019), w którym wskazano m.in., że zastosowanie mechanizmów opisanych w przywołanej regulacji ufzo nie jest zależne od tego, w jakim miesiącu danego roku kalendarzowego nastąpi objęcie konkretnego dziecka wychowaniem przedszkolnym. Jak dalej podkreślono: 

Celem ustawodawcy było więc zapewnienie przekazania na jednego ucznia w skali roku dotacji w wysokości odpowiadającej ostatecznie zaktualizowanej kwocie, co odpowiada rocznemu charakterowi tego świadczenia. W konsekwencji, gdy w trakcie roku następuje podwyższenie kwoty dotacji na jednego ucznia, to w kolejnych miesiącach wypłacana jest na tego ucznia kwota wyższa, niż wynikająca z podziału ustalonej kwoty dotacji na dwanaście części. Jeśli zaś kwota dotacji jako świadczenie roczne ulega zmniejszeniu, to w kolejnych miesiącach następujących po zmianie wysokości dotacji, wypłacana jest kwota mniejsza niż wynikająca z podziału ustalonej kwoty dotacji na dwanaście części. Finalnie celem tego mechanizmu jest to, aby suma wypłaconych w trakcie roku kwot na jednego ucznia równała się ostatecznie ustalonej kwocie dotacji.

Podobny kierunek interpretacyjny widać w argumentacji przedstawionej w piśmie2 RIO w Szczecinie z 30 października 2018 r. (K.0542.ZF.41.DC.2018). Z wyjaśnień tych wynika bowiem, że aktualizacja kwoty dotacji powinna nastąpić od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym organ dotujący powziął informację o podstawie zmiany kwoty dotacji. 

Finalnie należy więc przyjąć, że zaktualizowana kwota dotacji będzie dotyczyć również tych stanów faktycznych, które determinują prawo do uzyskania dotacji (względnie jej wysokość) w trakcie roku kalendarzowego, np. wskutek pojawienia się nowego ucznia. W każdym takim przypadku jednostka dotująca powinna odpowiednio stosować mechanizm weryfikacyjny z art. 43 ust. 4 i 5 ufzo. 

Problem 2: nauka dziecka na terenie innej gminy

Kwestią problematyczną może być również kształtowanie wysokości podstawowej kwoty dotacji, co ma wtórne znaczenie dla wysokości dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych. Może to być zaś związane z ujmowaniem bądź nieujmowaniem przez gminę – w podstawowej kwocie dotacji – środków przekazanych innej gminie, na terenie której z wychowania przed­szkolnego korzystają dzieci zamieszkałe w gminie przekazującej środki (dotyczy to sytuacji, gdy dzieci będące mieszkańcami pierwszej gminy, czyli tej przekazującej środki finansowe, uczęszczają do placówki oświatowej na terenie drugiej gminy, która otrzymuje z tego tytułu środki mające pokryć wydatki na kształcenie takiego dziecka). 

[...]

Autor jest radcą prawnym w jsfp. Specjalizuje się w prawie zamówień publicznych, prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.