Finanse publiczne

Strona główna » Wrzesień 2017 » Budżet i podatki » Odsetki za opóźnienie w zapłacie należności cywilnoprawnych

Brosz o finansach

Grudzień 2017

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Sebastian Bach

Odsetki za opóźnienie w zapłacie należności cywilnoprawnych

Znajomość zasad naliczania odsetek za opóźnienie w zapłacie należności cywilnoprawnych determinuje prawidłowość prowadzenia gospodarki finansowej oraz rachunkowości w obszarze dochodzenia i ewidencjonowania tej kategorii należności. Prawidłowe wypełnianie obowiązków w tym zakresie mogą jednak utrudniać nieprecyzyjne i lakoniczne przepisy oraz zmiany wprowadzone w 2016 i 2017 r.

Rys. B. Brosz

W poprzednich wydaniach czasopisma szczegółowo opisano zasady postępowania z odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowych. Niniejszy artykuł jest pierwszym poświęconym odsetkom, jakie należy naliczać w związku z opóźnieniem w zapłacie świadczeń pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym.

Specyfika odsetek od należności cywilnoprawnych

Z analizy przepisów wynika, że odsetki naliczane od nieterminowo uregulowanych świadczeń pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym różni niemal wszystko od odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Różna jest ich wysokość, sposób naliczania, ustalania terminu uregulowania zobowiązania,

zarachowania wpłaty, zaokrąglania, umarzania, odraczania, rozkładania na raty, windykowania, przedawnienia, prowadzenia ewidencji księgowej, klasyfikowania, wykazywania w sprawozdawczości budżetowej, inwentaryzowania. Do odsetek od świadczeń pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym znajdują zastosowanie przepisy ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, podczas gdy do odsetek za zwłokę przepisów wymienionego aktu prawnego się nie stosuje.

Wydaje się zresztą, że odsetki za opóźnienie w zapłacie świadczeń pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym stwarzają pracownikom jsfp zdecydowanie więcej trudności niż odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych. Wynika to przede wszystkim z faktu, że do tych drugich odnoszą się bardziej precyzyjne regulacje prawne (choć również rodzące wiele wątpliwości). Prawo cywilne zawiera ponadto zdecydowanie mniej, aniżeli prawo podatkowe, regulacji odnoszących się do problematyki odsetek. Przyczyną kłopotów z dochodzeniem odsetek od świadczeń cywilnoprawnych są także wprowadzone przez ustawodawcę w 2016 i 2017 r. zmiany w zasadach ich ustalania i dochodzenia.

Dodatkowo należy zauważyć, że w stosunkach cywilnoprawnych występuje kilka kategorii odsetek, których wysokość jest różna. I właśnie na tym problemie skupia się niniejszy artykuł. Ma on ułatwić pracownikom jsfp podjęcie decyzji o wyborze rodzaju i wysokości odsetek, jakie należy naliczyć w określonych okolicznościach faktycznych i prawnych.

Analiza przepisów wskazuje, że aktualnie, w zależności od okoliczności, w stosunkach cywilno-prawnych mogą być naliczane przez wierzyciela odsetki w wysokości 5%, 7%, 8%, 9,5%, 10% i 14% (strony umowy mogą dodatkowo postanowić o naliczaniu odsetek w innej wysokości, nie wyższej jednak niż wysokość odsetek maksymalnych). Wielość rodzajów odsetek, w szczególności różnice w ich wysokości, sprawia, że jsfp często obawiają się, czy aby na pewno w określonej sytuacji zastosowały właściwą stawkę odsetek. Wymienione trudności spotęgowały się po 1 stycznia 2016 r., kiedy to ustawodawca nie tylko diametralnie zmienił zasady ustalania stawek odsetek od świadczeń cywilnoprawnych, ale – co gorsze – zmienił również ich nazewnictwo.

Odsetki naliczane na podstawie art. 481 i 359 kc

Do 31 grudnia 2015 r. treść art. 481 § 2 kodeksu cywilnego (dalej: kc) stanowiła, że jeśli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, to należą się odsetki ustawowe. 

[…]

Autor jest skarbnikiem i kierownikiem referatu finansowo-budżetowego gminy, szkoleniowcem służb finansowo-księgowych sektora publicznego, byłym pracownikiem RIO we Wrocławiu.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.